پوزیتیویسم و ادعاهای متافیزیکی

پوزیتیویسم خود شامل دعاوی متافیزیکی است. اگر دعای کارنپ در کنار گذاشتن عقل نظری در انتخاب میان چارچوب‎‌های مختلف نگاه به جهان درست باشد، چرا به سراغ دین نرویم؟ دکتر لگنهاوسن توضیح می‌دهند.

پروفسور لگنهاوزن با اشاره به پوزیتیویست‌های حلقه وین توضیح می‌دهد که آن‌ها اساساً متافیزیک را پوچ و بی‌معنا می‌دانستند و وارد بحث‌های متافیزیکی نمی‌شدند. از این رو، از دیدگاه آن‌ها نه تنها طبیعت‌گرایی متافیزیکی، بلکه هر نوع ادعای متافیزیکی (چه طبیعت‌گرایانه و چه خداباورانه) بی‌معناست. بنابراین اگر دیدگاه پوزیتیویستی درست باشد، می‌توان طبیعت‌گرای روش‌شناختی بود، اما نمی‌توان طبیعت‌گرایی متافیزیکی داشت. این نکته بسیار مهمی است، زیرا استلزام میان این دو نوع طبیعت‌گرایی، نیازمند پذیرش امکان ادعاهای متافیزیکی است.

کارناپ، فیلسوف حلقه وین، معتقد بود انتخاب میان چارچوب‌های مختلف برای نگاه به جهان (مانند پدیدارشناسی یا فیزیکالیسم) قابل اثبات عقلانی نیست و صرفاً با دلایل عملی انجام می‌شود؛ باید دید کدام چارچوب مسائل ما را بهتر حل می‌کند.

ایشان نتیجه می‌گیرد که اگر ملاک حل مسائل متافیزیکی، عقل عملی و کارآمدی باشد، دینداران نیز می‌توانند وارد این عرصه شوند و بگویند باورهای دینی نیز در زندگی مفید و کارآمد هستند. حتی برخی ملحدان امروزی نیز قبول دارند که دین به عنوان پدیده‌ای اجتماعی مفید بوده است. بنابراین، دینداران نیز می‌توانند به همین شیوه از اعتقادات خود دفاع کنند.